Anasayfa Siteiçi Arama
Türkiye/Türkçe
TürkBirDevMakalelerMakale Detayı     Anasayfam Yap     Sık Kullanılanlara Ekle
Haber Kümeleri
TürkBirDev Haber
TürkBirDev Duyuruları
Temsilcilik Duyuruları
31 Ekim Kurultay Duyuruları
Başarı Ödülleri
Tanıtımlar
Haber & Yazılar
Kültür ve Sanat
Politika
TürkBirDev Temsilcilikleri hakkında bilgi almak için;

www.turkbirdev.info
Günlük Makale
Kazakistan'ın Bakış Açısı
"Türk Birliği'ne inanıyorum, onu görüyorum."
Makalenin devamı
Yazarımızın diğer yazıları
Çağdaş
Gökdaş
Turk Birlesik Devletleri baskani
ALOO..?
Güney'de Büyük Oyun (Urumiye'nin Sonu)
97 yıl öncesi ve şimdi...
Azerbaycan'da Hocalı Soykırımı 25 - 26 Şubat 1992
Diğer Makaleler
Anket
Aktif Anket Bulunamadı
Desteklediklerimiz
Makale Detayı
Türkiye Kazakistan İlişkileri

25 Ocak 2010 Pazartesi

Kazakistan, Türkiye’den sonra ekonomik ve coğrafi alan bakımından Türk Dünyasının en önemli ülkesi. Nüfus itibariyle Özbekistan’dan 10-12 milyon kadar daha az olmasına rağmen ekonomi olarak Özbekistan’ın birkaç misli üzerinde. Türkmenistan ve Kırgızistan ile fark çok daha büyük.

Türkiye Cumhuriyeti 1923 yılından beri Anadolu’da ve Kazakistan Cumhuriyeti de 1991 yılından beri Orta Asya topraklarında hür ve müstakil iki devlet olarak yaşıyor. Ama bu iki devletten Türkiye Cumhuriyeti’nin mirasçısı olduğu Osmanlı İmparatorluğu 13.asırdan ve Selçuklu İmparatorluğu 11. asırdan itibaren Anadolu topraklarında, Kazakistan Cumhuriyetinin mirasçısı olduğu Kazak İmparatorluğu ise 15. asırdan itibaren Orta Asya topraklarında ömür sürmüştü. Bu nedenle Kazakistan-Türkiye ilişkilerinden söz ederken 15. asıra kadar inmek mümkündür. Dikkat ederseniz Kazakistan tarafında da ‘’Bir millet, İki devlet’’ anlayışı candan bir şekilde hakim. Daha ötelere gidildiğinde ise, zaten bir ilişkiden değil bir birliktelikten söz edilebilir. Çünkü Anadolu toprakları üzerinde Selçuklu ve Osmanlı devletlerini kuran Oğuz boylarının ataları, bugünkü Kazakistan Cumhuriyeti halkının da bir parçası olduğu Orta Asya’daki Türkistan coğrafyasından harekete geçerek Anadolu’ya gelmişler, ama bu yürüyüşten aynı coğrafya üzerinde, aynı hayatı tek bir millet olarak yüzyıllar boyunca birlikte yaşamışlardı.

Türkiye Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra17 Aralık 1991 tarihinde bağımsızlık ilan eden Kazakistan’ı tanıyan ilk ülke oldu. Bağımsızlık kararından 2 saat sonra Türkiye Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklama ile Kazakistan’ın bağımsızlığını tanıdığını tüm dünyaya duyurdu.

2 Mart 1992 tarihinde Almaata’da iki ülke dış işleri bakanları Töleutay Süleymenov ve Hikmet çetin tarafından Kazakistan Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti arasındaki ‘’Diplomatik ilişkiler kurma protokolü ve vize muafiyeti’’ antlaşması imzalanmıştır. Halen geçerli olan vize muafiyeti antlaşmasına göre, iki ülke vatandaşları, karşı tarafın topraklarına 30 güne kadar vizesiz giriş yapacaklardır.

Kazakistan’ın başarıları şimdiden göz kamaştırıcı bir şekilde yükselmektedir. Ülkede ekonomi ciddi bir şekilde patlama içinde. Ekonomi her yıl düzenli olarak % 10 civarında büyümektedir. Özelleştirme ve ekonominin serbestleştirilmesinde çok büyük mesafe alındı. Zenginlik gerek halka gerekse sokaklara yansımaya başladı. Bu başarıda elbette ki zengin enerji kaynaklarının rolü büyük. Ancak başarıyı sadece doğal kaynaklara bağlamak doğru değil, ülkenin devlet başkanı Nursultan Nazarbayev’in pragmaist ve dengeleri gözeten gerçekçi yaklaşımının Kazak başarısında rolü büyük oldu.

Aslına bakılırsa Kazakistan bağımsızlığını kazandığında Türk Cumhuriyetleri içinde işi en çok zor olan ülke idi. Rus azınlığın ülke içindeki oranı neredeyse nüfusun yarısına yaklaşıyordu. Kazakların zengin ve kalbur üstü kişileri Kazak yada Türklük şuuruna sahip değildi, Rus kültürü altında idiler. Ülkenin zayıf ekonomisi ve kırılgan sosyal dokusu yönetimi zora sokmaktaydı. Çin ile Rusya arasında büyük bir coğrafyada uzanan Kazakistan’ı yönetmek kolay değildi. Ancak basiretli yönetimler öyle bir değişim yaşattılar ki şu anda yurt dışındaki Kazaklar dahi ülkeye geri geliyorlar. Kazakların nüfusa oranı ise ilerleme kaydediyor.

İki ülke arasında diplomatik ve ilişki tesisinden bu güne kadar geçen süre içinde Kazak-Türk temasları kardeşlik, dostluk, halkların tarihi bağları, kültür mirasları, karşılıklı saygı, sevgi üzerine kuruldu. Ayrıca iki ülke arasındaki ticari-ekonomik ve sosyal alanda, askeri-teknik konularında dahil olduğu bölgesel ve uluslararası güvenlik alanlarındaki sıkı işbirliği ilişkilerin pekişmesindeki diğer önemli etkenler olarak görülmektedir.

Siyasi ilişkiler, iki kardeş ve dost ülkeler arasındaki siyasi ilişkiler en üst seviyede devam etmekte. Siyasi ilişkiler kapsamında 2033 yılı 21-23 Mayıs tarihleri arasında Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in Türkiye Cumhuriyeti’ne resmi ziyareti gerçekleşmiştir. 2004 Haziran ayında İstanbul’da gerçekleşen NATO zirvesinde iki ülke yöneticileri ikili ve uluslar arası gündemdeki konuları ele almıştır. Bunun dışında her yıl çeşitli düzeyde iki ülke bakanlıkları ile kuruluşların en üst yöneticilerin karşılıklı ziyaretleri gerçekleşmektedir. Türkiye ve Kazakistan gelecekte ikili ilişkiler konusunda elde edilen dinamizmi muhafaza etmekle kalmayıp bunu stratejik ortaklığa dönüştürme gayreti içindedirler. Bununla ilgili olarak 2005 yılı Mayıs-Haziran ayında gerçekleştirilen Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kazakistan’a resmi ziyareti ayrıca çok büyük önem taşıdı.

Zamanın Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Tedbirler Konferansı Almaata Zirvesine katılması önemli unsur olarak görülmektedir. Kazakistan’da Türkiye’nin gösterdiği işbirliği ve dostluk çabaları takdirle karşılanmaktadır.

Kazakistan ve Türkiye Birleşmiş Milletler, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, İslam Konferansı Örgütü, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ve daha başka uluslar arası teşkilatlar çerçevesinde işbirliği yürütmeye özen göstermektedirler.

Kazakistan Cumhuriyeti’nde 1994 yılından bugüne kadar yaklaşık 3000 yabancı ortak girişim faaliyet göstermekte olup, Kazakistan’a yapılan yabancı sermaye yatırımları 8 milyar ABD Dolarına ulaşmıştır. Bu miktar bağımsızlığını yeni kazanan bir ülke için önemsenecek oranda bir rakamdır. Bu sermaye girişi ülkenin eski üretim alt yapısını süratle rehabilite etmekte ve ekonomiye yeni tesisler kazandırmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Kazakistan’da ABD’den sonra yatırım alanında ikinci sıradadır.

Türk iş adamları Kazakistan’da ticaret, telekomünikasyon, otel işletmeciliği, tarım ürünleri üretimi, süpermarket işletmeciliği, matbaacılık, petrol ürünleri, gıda, tuğla, demir-çelik, bakır, tekstil ve hizmet sektöründe faaliyet göstermektedirler. ABD ülkede daha çok petrol, gaz ve elektrik konularında ağırlık göstermektedir. Müteahhit hizmetlerinde ise Türkiye firmaları başta gelmektedir.

Kazakistan’da 270 kadar Türkiye firması faaliyet göstermektedir. Türkiye firmalarının ülkede yaptığı yatırım 1.5 milyar doları aşmış iken ABD firmalarınınyatırımları 60-65 milyar doları aşmıştır. Kazakistan ile Türkiye arasındaki sosyal ilişkilerde patlama yaşanmaktadır. Evlilikler ve eğitim alanındaki işbirliğinde patlama yaşanmaktadır. Türkçe, Rusca ve Kazakça’yı çok iyi konuşan bir nesil ortaya çıkmıştır ki bu da Türkiye’nin lehine bir durumdur.

Tüm bu faaliyetlere rağmen Türkiye ile Kazakistan arasında son 5 yılda ilişkiler gerileme ve yavaşlama dönemine girmiştir. Bunları şu başlıklar altında toplamak ve incelemek gerekir.

        
  1. Türkiye kanadında siyasi istek azaldı. Özal’dan sonra gelen yönetimler     Özal2ın Orta Asya vizyonuna yaklaşamadılar. Siyasetin öncülük etmediği     konuda ise diğer ilişkiler sahipsiz kaldı. Siyasi liderlikteki eksiklik     ister istemez bürokrasiye de yansımaktadır. Türkiye şu anda Kazakistan’a     planlı bir yatırım hamleleri ile yaklaşmıyor. Hedefler uyumlu halde değil.
         
  2. Kars Bakü demiryolu hattı bu konuda büyük boşluğu dolduracak. Ulaşım şu     anda çok pahalı bir şekilde havayolu ve karayolu ile gerçekleşmektedir.     Gürcistan ve Azerbaycan üzerinden geçecek olan demiryolu bölgenin     canlanmasını sağlayacaktır. Bu nedenle bu hattın hızla bitirilip yeni     projelerle büyütülmesi sağlanmalıdır.
         
  3. Kazakistan’daki Türk yatırımcılara kredi desteği sağlanmalıdır.
         
  4. İki ülke arasında iletişim sorunu vardır. İki ülke arasındaki bilgiler     maalesef doğrudan alınamamaktadır. Çoğu kere İngilizce olarak Rus     kaynaklarından alınmaktadır. Aynı durum Kazaklar içinde geçerlidir.

Kazakistan Türkiye açısından önemli bir ülkedir, ilişkilerin geliştirilmesi gerekmektedir. Kısa bir süre önce Türk işçilerine yönelik hareketler, saldırılar, şantiyelerin yakılması olayında şu bilinmelidir ki, Kazakistan’da kuvvetli bir Rus azınlık vardır. Bu nedenle işbirliği ve yakınlaşmadan Rusya rahatsızdır, belik de ABD ‘den de rahatsız ama ona gücü yetmiyor, Türkiye ile Türk Cumhuriyetlerinin arasını halk düzeyinde bozma çalışmaları yapmaktadır.


TURGAY KADİROĞLU
TÜRK DÜNYASI ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ / KAZAKİSTAN MASASI

Turgay Kadiroğlu

Yazarımızın diğer yazıları
Hızlı:
 Yorumlar (0 Adet)
İlk yorumu siz yazabilirsiniz.
Son Haberler Son Güncel Konular
13 Temmuz 2013 Cumartesi - Yorum (0)
Ankara'da Türkmenler Ayakta

rak'ta Tuzhurmatu şehrinde Türkmen liderlerine karşı yapılan intihar saldırılarını Ankara'da yaşayan Türkmenler BM' önünde bir Basın Açıklaması yaptı...
11 Mayıs 2013 Cumartesi - Yorum (0)
TÜM ANNELERİN ANNELER GÜNÜNÜ KUTLUYORUZ.

Mayıs ayının ikinci pazar günü Anneler Günü'dür. Anneler Günü evrensel bir gündür. Dünyada milyonlarca ana bugün çocukları tarafından sevgi ve saygı i...
11 Mayıs 2013 Cumartesi - Yorum (0)
Türk Cumhuriyetleri 736. Türk Dil Bayramı'na Renk Katacak

Karaman'da bu yıl 736.'sı kutlanacak Türk Dil Bayramı törenlerine, dünyanın dört bir yanından Türk kökenli soydaşlar da katılacak.
Haberler     Tüm Güncel Konular    
Zümre Girişi
Rumuz
Parola
Ben de katılmak istiyorum?
Parolamı unuttum?
5 canlı üye şuan içeride
Etkinlik Takvimi
Diğer Etkinlikler
Yakın tarihlerde 0 etkinlik var
FOTOĞRAF ARŞİVİNDEN
SEÇMELER


1. TürkBirDev Kurultayı
Diğer Fotoğraflar
HIZLI ULAŞIM ARACI
Anasayfam Yap
Sık Kullanılanlara Ekle
Hakkımızda
Hakkımızda
Misyonumuz
Başkandan Mesaj
Künye
Basın Odası
Bize Ulaşın
Güncel
Haberler
Etkinlikler
Makaleler
Güncel Konular
Anketler
Bağlantılar
Görsel Yayınlar
Fotoğraflar
Video Arşivi
Site Özellikleri
Siteiçi Arama
Site Haritası (HTML)
Site Haritası (XML)
Zümre
Ben de katılmak istiyorum?
Parolamı unuttum?
Üyelik Koşulları
Gizlilik Koşulları
Anasayfa Hakkımızda Haberler Makaleler Güncel Konular Basın Odası Fotoğraflar Bağlantılar İletişim Son Güncelleme: 29.12.2009 - 12:00
© 2008-2014 Telif Hakkı TürkBirDev, izinsiz kopyalama yapılamaz.   Üyelik Koşulları   Künye   Gizlilik Koşulları   Site Haritası Tasarım ve Uygulama: R. Doğukan UZUNKAVAK